Những Điểm Mới Mang Tính Bước Ngoặt Trong Dự Thảo Văn Kiện Đại Hội XIV

Kỳ 1

          Tầm Nhìn Cho Kỷ Nguyên Mới

          Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được định vị là một dấu mốc mang tính bước ngoặt, không chỉ định hướng cho 5 năm tới mà còn định hình lại toàn bộ tư duy chiến lược và tầm nhìn phát triển của Việt Nam đến giữa thế kỷ XXI. Đây là dấu mốc khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới, thể hiện khát vọng vươn mình mạnh mẽ của cả dân tộc.

          1. Tầm Nhìn Bao Trùm: "Kỷ Nguyên Vươn Mình Của Dân Tộc"

          Chủ đề của Đại hội XIV đã xác lập một tầm nhìn chiến lược, một lời hiệu triệu mạnh mẽ cho toàn dân tộc trong giai đoạn mới.

          Chủ đề Đại hội XIV: Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Chủ đề này mang 3 ý nghĩa chiến lược cốt lõi:

• Thông điệp bứt phá: Lần đầu tiên, cụm từ "Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" được xác lập, thể hiện một khát vọng và quyết tâm to lớn để đưa đất nước tiến mạnh, sánh vai với các cường quốc năm châu trong kỷ nguyên mới.

• Tâm thế quốc gia: Ba yếu tố "tự chủ chiến lược, tự cường và tự tin" được nhấn mạnh, khẳng định bản lĩnh và sức mạnh nội sinh của Việt Nam trong bối cảnh thế giới đầy biến động.

• Tầm nhìn thời đại: Chủ đề gắn chặt mục tiêu trước mắt với các cột mốc lịch sử trọng đại là năm 2030 (100 năm thành lập Đảng) và tầm nhìn đến năm 2045 (100 năm thành lập nước).

Có thể ví chủ đề Đại hội XIV như một ngọn hải đăng chiến lược, vừa soi sáng con đường kế thừa thành quả 40 năm đổi mới, vừa định vị tọa độ để con tàu Việt Nam tự tin tiến vào vùng biển của các quốc gia phát triển.

Để hiện thực hóa tầm nhìn vươn mình này, Đảng đã có một bước đột phá quan trọng về nền tảng lý luận dẫn đường.

          2. Đột Phá Về Tư Tưởng: Bổ Sung "Lý Luận Về Đường Lối Đổi Mới"

Lần đầu tiên trong lịch sử, "Lý luận về đường lối đổi mới" được chính thức xác định là một bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng, bên cạnh chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đây là một bước tiến có ý nghĩa lịch sử.

          - Bản chất: Đây là kết quả của việc tổng kết sâu sắc thực tiễn 40 năm đổi mới, qua đó xác lập mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam với 3 trụ cột nền tảng: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

          - Ý nghĩa: Sự bổ sung này thể hiện sự trưởng thành vượt bậc về tư duy lý luận của Đảng. Nó cho thấy Đảng không giáo điều, rập khuôn mà luôn gắn lý luận với thực tiễn, làm giàu thêm kho tàng tư tưởng của cách mạng Việt Nam.

          - Vai trò: "Lý luận về đường lối đổi mới" trở thành "ngọn đuốc soi đường", là kim chỉ nam trực tiếp, cụ thể để dẫn dắt đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới, đầy cơ hội và thách thức.

          Sự bổ sung này có thể được hình dung như việc bổ sung một hệ điều hành hiện đại vào bộ máy quản trị quốc gia. Nếu chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là những nguyên lý nền tảng, thì "Lý luận về đường lối đổi mới" chính là phần mềm được cập nhật từ thực tiễn sinh động, giúp đất nước vận hành chính xác và hiệu quả hơn. 

          3. Tái Định Vị Các Nhiệm Vụ Cốt Lõi: Môi Trường và Đối Ngoại Được Nâng Tầm

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã có sự điều chỉnh mang tính cách mạng trong việc xác định các nhiệm vụ "Trung tâm" và "Trọng yếu", thể hiện một tư duy phát triển toàn diện và cân bằng hơn.

          Ý nghĩa thực tiễn của sự thay đổi:

• Về Môi trường: Đây là một cam kết chiến lược, khẳng định Việt Nam không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn. Môi trường không còn là hệ quả cần khắc phục sau phát triển, mà trở thành một trụ cột để xác lập mô hình tăng trưởng mới, là thước đo trong mọi chính sách. Sự phát triển bền vững của quốc gia giờ đây được xây dựng trên "chiếc kiềng ba chân" được đúc vững chãi: Kinh tế - Xã hội - Môi trường.

• Về Đối ngoại: Việc nâng tầm đối ngoại đã tạo ra một khung chiến lược tích hợp, hình thành cơ chế "ba trụ cột" Quốc phòng - An ninh - Đối ngoại. Thay vì hoạt động riêng lẻ, ba trụ cột này giờ đây phối hợp chặt chẽ, trở thành công cụ cốt lõi để bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa" và huy động nguồn lực cho phát triển bền vững. Đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, không còn là nhiệm vụ riêng của ngành ngoại giao.

Những thay đổi trong ưu tiên chiến lược này là nền tảng để vận hành một mô hình kinh tế hoàn toàn mới, với những mục tiêu đầy tham vọng.

          4. Mô Hình Kinh Tế Mới: Động Lực Đột Phá và Khát Vọng Tăng Trưởng

          Dự thảo Văn kiện đặt ra một mục tiêu tăng trưởng đầy khát vọng: phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 là từ 10%/năm trở lên. Đây là một mục tiêu đòi hỏi sự bứt phá toàn diện, yêu cầu nâng tỉ lệ đầu tư trên GDP vượt ngưỡng 40%, đạt mức tăng năng suất lao động 8,5%/năm, và đảm bảo năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) phải đóng góp trên 5,6 điểm phần trăm vào tăng trưởng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, mô hình tăng trưởng mới được xác lập dựa trên các động lực đột phá:

• Động lực chính: Mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, thay vì các yếu tố truyền thống như lao động giá rẻ hay tài nguyên.

• Vai trò Kinh tế tư nhân: Lần đầu tiên, kinh tế tư nhân được khẳng định là "một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế". Đây là một bước tiến lớn so với quan điểm "một động lực quan trọng" trước đây, thể hiện sự tin tưởng và quyết tâm tạo mọi điều kiện thuận lợi cho khu vực này phát triển.

• Vai trò Thị trường: Thị trường được xác định giữ vai trò "quyết định" trong việc huy động và phân bổ các nguồn lực phát triển, giảm thiểu sự can thiệp hành chính trực tiếp của Nhà nước vào các quy luật kinh tế.

Mục tiêu này ví như việc chuyển từ lái xe hơi sang điều khiển máy bay phản lực: Cất cánh đòi hỏi không chỉ một lượng nhiên liệu khổng lồ (vốn đầu tư >40% GDP) mà còn cả một hệ thống vận hành và đội ngũ phi công bậc thầy (năng suất lao động tăng 8,5%/năm và đột phá về công nghệ).

Để bộ máy kinh tế vận hành hiệu quả, cấu trúc quản trị quốc gia và cách thức tổ chức thực hiện nghị quyết cũng có những cải cách mang tính cách mạng.

          5. Cải Cách Thể Chế và Tổ Chức: Tinh Gọn, Hiệu Quả và Hành Động Ngay

Để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, Dự thảo Văn kiện đã đưa ra những đột phá quan trọng về cách thức tổ chức bộ máy và xây dựng văn kiện, hướng tới hiệu quả và hành động ngay.

1. Đột phá trong Văn kiện:

    ◦ Lần đầu tiên, Báo cáo chính trị được thiết kế theo mô hình "3 trong 1", tích hợp nội dung của Báo cáo chính trị, Báo cáo kinh tế - xã hội và Báo cáo xây dựng Đảng để đảm bảo sự nhất quán về nội dung; ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện.

    ◦ Đặc biệt, Báo cáo chính trị đính kèm một Chương trình hành động cụ thể. Mục tiêu là để khắc phục tình trạng "chờ đợi cụ thể hóa" và giúp các cấp, các ngành có thể tổ chức thực hiện ngay sau Đại hội.

2. Đột phá trong Tổ chức bộ máy:

    ◦ Nhấn mạnh chủ trương về một cuộc "cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy" trên toàn hệ thống chính trị để giảm đầu mối, xóa bỏ chồng chéo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả.

    ◦ Kết hợp với việc "đẩy mạnh phân cấp, phân quyền", trao quyền chủ động nhiều hơn cho địa phương. Điều này giúp chính quyền địa phương chuyển từ vai trò "người thi hành" đơn thuần thành "chủ thể sáng tạo" trong việc triển khai chính sách.

Tất cả những thay đổi mang tính bước ngoặt này đều xoay quanh yếu tố cốt lõi nhất: con người.

          6. Lấy Con Người và Văn Hóa Làm Sức Mạnh Nội Sinh

          Dự thảo Văn kiện tiếp tục khẳng định và nâng tầm vai trò của con người và văn hóa, xác định đây không chỉ là mục tiêu mà còn là "nền tảng, nguồn lực, sức mạnh nội sinh và hệ điều tiết" cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Ba định hướng chiến lược trọng tâm liên quan đến con người bao gồm:

• Về Giáo dục: Đặt ra mục tiêu xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới. Đây là yêu cầu cấp thiết để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của mô hình tăng trưởng mới.

• Về Cán bộ: Tập trung đồng bộ vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ ở hai cấp: cấp chiến lược (những người hoạch định đường lối) và cấp cơ sở (những người trực tiếp thực thi chính sách). Đặc biệt, vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu được nhấn mạnh hơn bao giờ hết.

• Về Xây dựng Đảng: Lần đầu tiên, chủ trương xây dựng Đảng văn minh được đưa ra, bên cạnh yếu tố đạo đức. Khái niệm này không chỉ dừng lại ở đạo đức mà còn bao hàm yêu cầu Đảng phải tiêu biểu cho trí tuệ, sự hiện đại, có phương thức lãnh đạo khoa học và dân chủ để dẫn dắt dân tộc trong kỷ nguyên mới.

          Kết luận: Quyết Tâm và Khát Vọng Của Một Kỷ Nguyên Mới

          Những điểm mới trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV không chỉ là sự điều chỉnh chính sách đơn thuần. Mà thể hiện một sự thay đổi toàn diện về tư duy, một bước nhảy vọt về tầm nhìn và một quyết tâm hành động mạnh mẽ. Từ nền tảng tư tưởng, các trụ cột phát triển, mô hình kinh tế đến cách thức tổ chức thực hiện đều được tái cấu trúc một cách khoa học, đồng bộ và hướng tới hiệu quả thực chất.

          Thông điệp cốt lõi đã rõ: Việt Nam không chỉ bước vào một giai đoạn phát triển mới, mà đang chủ động kiến tạo một "Kỷ nguyên vươn mình" với bản lĩnh vững vàng, khát vọng mãnh liệt và một lộ trình chiến lược được tính toán kỹ lưỡng để trở thành quốc gia hùng cường, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc./.

                                                                                      Trung tâm Dịch vụ tổng hợp